Setting Yapımı 02: Büyükten Küçüğe Yapım I

Büyükten küçüğe yapımın ilk aşaması. Muhtemel fikirler. Örnek.

Büyükten küçüğe yapımda önce setting için ana bir fikir bulunur. Bu fikir çerçevesinde başka şeyler eklenir ve genel bir hat oluşturulur. Bazen bu fikir tek bir cümlede özetlenebilir. En kaba haliyle Star Wars için konuşursak yapımcı şöyle demiş sayılabilir: “Her haliyle bilim kurgu olsun, koca bir galaksiyi kapsasın ama lazeri kılıçta kullanayım ve güç gibi bir şey de olsun. Galaksi insanlar ve çeşit çeşit insanımsılar dolu olsun. İyi ve kötünün savaşı önemli yer kaplasın.” Burada verilecek örnek setting de yine böyle fikirlerle çıkacak.

Şunu kesinlikle unutmamak lazım ki nasıl bir setting yaparsak yapalım başka settinglere ister istemez benzeyecek. “Şunun gibi bir şey mi yani?” soruları karşımıza çıkacak. Yine de bu yapmamıza engel değil, zira bizim orjinal fikirlerimizle bezeli olacak. Şimdi adım adım büyükten küçüğe yapım yöntemiyle setting yapmaya başlayalım.

1)Setting yaparken ilk karar verilecek şeylerden biri bilim kurgu mu fantastik mi olacağıdır. Fazla örneği görülmese de ne fantastik ne de bilim kurgu olan bir setting de yapabilirsiniz; misal ikinci dünya savaşı zamanında geçebilir.

Bilim kurgu gelecekte, alternatif bir zaman çizgisinde ya da geçmişte bilinen tarihsel olaylar dışında gerçeklerle dolu bir zamanda geçebilir. Genellikle bilinen fiziksel prensiplere ve bilimsel gerçeklere dayalıdır ama bunlardan bir şekilde sapmaları da barındırır. Dış uzay, farklı gezegenler, uzaylılar, robotlar, ışıktan hızlı yol alma, muhtemel kıyamet sonraları ve zamanda yolculuk sık sık kullanılır.

Popüler örnekleri: Star Wars, Star Trek, Battlestar Galactica, Warhammer 40000, Dune, Rama, Otostopçunun Galaksi Rehberi, Solaris, Battletech, Mad Max, Fallout, Stargate, Savage Worlds.

Fantastik settingler ise esas olarak “Sword & Sorcery” yani kılıç ve büyü konsepti üzerine kuruludur. İçinde büyü, doğaüstü güçler, farklı düzlem ve gezegenler gibi öğeler barındırır. Genellikle teknoloji şu anki halinden düşüktür. Belirli ölçülerde bilim kurgudan esinlenebilir.

Popüler örnekleri: Conan, Yüzüklerin Efendisi (+ Hobbit, Silmarillion ve diğer hikaye ve kitaplar), D&D settinglerinin hepsi, WOD settinglerinin hepsi, Discworld, Zaman Çarkı, Warhammer Fantasy, Warcraft, Everquest, Solomon Kane, Lankhmar.

Yukarıdaki tanım ve örnekler daha da genişletilebilir; fantastik ve bilim kurgu dışında daha çok kategoriye de ayrılabilir. Şu an bu kadarı işimizi görüyor.

-Bizim örnek settingimiz fantastik olsun ama birkaç bilim kurgu öğesi de içersin.

2)Karar verilecek diğer şeylerden biri de settingin ne kadar büyük olduğu. Daha önce bahsedildiği gibi boyut istenilen sınırda olabilir. Büyükten küçüğe yapımda bu boyut genelde genişçe bir bölgeden daha küçük olmaz. Bilim kurguda çoğunlukla en az kıta en büyük de galaksi boyutunda; fantezi de ise genellikle en az büyük bir bölge en büyük de bir gezegen boyutunda setting kullanılır. Alternatif boyutlarla bu settingler daha da genişletilebilir.

Bilim kurguya örnek olarak Star Wars, Star Trek, Warhammer 40000 bir galaksi (her ne kadar diğer galaksilerden gelen tehditler barındırsalar da), Stargate (normali) bir gezegen (her ne kadar Dünya da hikayede olsa da), Rama bir uzay mekiği (54 km uzunluğunda 20 km genişliğinde 3000 km2 genişliğinde iç alana sahip silindir bir mekik) boyutunda settingleridir.

Fanteziye örnek olarak Forgotten Realms, Greyhawk bir gezegen ve çeşitli düzlemlerden, Ravenloft diğer settinglere bir şekilde bağlı ama bağımsız bir demiplane (yarı düzlem), Conan Avrupa’nın tümünün ve Afrika'nın kuzeyinin, Asya'nın batısının deniz seviyesi düşük haliyle (o bölgede) birleşimi boyutunda settinglerdir.

-Bizim örnek settingimiz bir gezegen boyutunda olsun.

3)Bir diğer önemli soru ise teknolojinin hangi seviyede olacağıdır. Çeşitli ırklar, uygarlıklar ve bölgeler için farklı seviyelerde olabilir. Teknoloji taş çağından uçuk gelişmişliklere kadar gidebilir. Toplumsal, düşünsel ve savaş ile alakalı yapı doğrudan bağlantılıdır. Bilim kurguda ileri teknolojinin her hali bulunurken fantastik kurguda daha çok çelik çağı ile bağlantılıdır. Her ne kadar teknoloji büyü ile ters orantılı düşünülse de bu her zaman böyle olmak zorunda değil. Temel farklı seçeneklerle sonuç söyle değişir:

Taş Çağı: Metal kullanımı yoktur. Yerleşim ya yoktur ya da çok azdır. Doğadaki en tehlikeli canlı bu devrin ilkel varlığı değildir. Ticaret değiş tokuş dışında yoktur. Silahlar kemik, odun ve taştandır.

Tunç Çağı: Ticaret vardır. Yerleşik hayat ve tarım vardır. Ülkeler yaygındır. Ölümcül silahlar yaygındır ama en etkili halinde değildir.

Çelik Çağı: Yaygın fantastik settingler bu çağda geçer. Çelikten silahlar, ağır zırhlar, düzenli savaş biçimleri, şovalyeler ve dev kaleler bu çağın en belirgin özelliğidir. Toplu yaşam daha yaygındır.

Rönesans Çağı: Saat, ilk buharlı aletler, matbaa, balonlar ve barut bu çağa aittir. Barut yaygın olduğunda toplar yüzünden kaleler anlamsızdır. Savaşçılar arasındaki fark o kadar da önemli olmamaya başlar. Patlayıcılar savaş alanını ve başta madencilik olmak üzere bir çok sektörü değiştirir.

Modern Çağ: Günümüz koşulları. Şuna da dikkat çekmek gerekir ki bilgisayar ekranından yazı okuyanlar ve taş çağı standartlarında yaşayanlar hala bir arada bulunabilir.

Uzay Çağı: Hemen herşey mümkündür. Toplum düşünülmemiş şekillerde farklı olabilir. Bir savaş 1 saatte büyük bir yıkımla sonuçlanabilir ya da insanlar binlerce yıl yaşayabilir. Antik gelişmiş uygarlıklar bu çağın özelliklerini diğer çağlarda göstermek için uygundur.

Dünya’dan örnek verirsek İskenderiye ve Roma İmparatorluğu tunç çağına örnek iken, Vikinglerin İngiltere’yi istila ettiği zaman çelik çağına örnektir.

Bilim kurguya örnek olarak Star Wars’ta çok gelişmiş teknoloji ve uygarlık varken Warhammer 40000’da abartılı teknoloji orta çağ’a benzer bir zihniyet barındırır; aynı zamanda tunç devrinde yerleşimler (gezegenler) de vardır. Alien’da ise uzay araçları ve cyborglar hariç hemen herşey günümüz teknolojisinin çok az ilerlemiş halidir.

Fanteziye örnek olarak Forgotten Realms (3.5 D&D ve öncesine gore) çelik çağında geçer ama az da olsa barutlu silah barındırır. Conan’da bazı uluslar taş devrinde bazıları ise çelik devrindedir. Solomon Kane’de barutlu silah ve kılıç bir arada bulunur. Birkaç D&D macerasında (3.5 D&D ve öncesinde) bilim kurgu öğeleri ve lazer silahları bulunmaktadır.

-Bizim örnek settingimizde teknoloji genel olarak çelik çağında olsun ama taş ve tunç çağlarından da örnekler içersin. Barut keşfedilmemiş, mekanik saat ve pusula icat edilmemiş olsun. Diğer yandan uzak köşelerde çoktan unutulmuş uzay çağı öğeleri de bulunsun.